Τα πρώτα ελληνικά κόμματα και ο ρόλος των μεγάλων δυνάμεων

Άρθρο της Εύας Μυλωνά

Οι πρεσβείες των Μεγάλων Δυνάμεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία διατηρούσαν αγαστές διπλωματικές σχέσεις και συνεργάζονταν στενά με ορισμένους επιφανείς Έλληνες, οι οποίοι είχαν πραγματοποιήσει σπουδές στο εξωτερικό και είχαν ταυτόχρονα τη δυνατότητα για εκφορά δημόσιου λόγου.

Οι μεταξύ τους σχέσεις οδήγησαν σταδιακά στη δημιουργία κάποιων πόλων επιρροής των πρώτων, που εξελίχθηκαν τελικά στα πρώτα κόμματα στην ιστορία της Ελλάδας. Τα αποκαλούμενα και ξενικά κόμματα, ήταν τρία και το κάθε ένα έφερε το όνομα της Δύναμης στην οποία στηριζόταν: Αγγλικό κόμμα, Γαλλικό κόμμα, Ρωσικό κόμμα.

Τα κόμματα αυτά, στα πρώτα χρόνια λειτουργίας τους, δεν είχαν την οργανωτική δομή που γνωρίζουμε σήμερα.

Διακρίνονταν μεν σε αυτά κάποια ιδεολογικά χαρακτηριστικά, ωστόσο δε διαχωρίζονταν μόνο βάσει αυτών. Διέπονταν ταυτόχρονα και από τοπικές (περιφερειακές) αντιθέσεις. Αν θέλουμε να δούμε ορισμένα πιο συγκεκριμένα παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο αναμειγνύονταν οι ξένες δυνάμεις στα ελληνικά πράγματα της εποχής, μπορούμε να ξεκινήσουμε από το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα, σχετιζόμενο με την Αγγλία. Για την περίπτωση της Αγγλίας, λοιπόν, ήταν ο Ρωσικός κίνδυνος που την ώθησε να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα λειτουργούσαν ως ανάχωμα στην «κάθοδο» των Ρώσων σε εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το πρώτο δάνειο (Φεβρουάριος του 1824), το οποίο συνήφθη ανάμεσα σε Άγγλους κεφαλαιούχους και στην ελληνική κυβέρνηση.

Το δάνειο αυτό έμοιαζε με όαση μέσα στο οικονομικό τέλμα στο οποίο είχε περιέλθει η ελληνική κυβέρνηση στα πρώτα χρόνια του αγώνα, θεωρήθηκε τότε και θεωρείται ακόμα μεγάλη διπλωματική επιτυχία, ωστόσο τα χρήματα που έφτασαν τελικά στα ελληνικά ταμεία ήταν λίγο περισσότερα από το ¼ του συμφωνηθέντος ποσού και οι όροι του ήταν εξωπραγματικά αυστηροί, για τον λόγο αυτό χαρακτηρίστηκε και «ληστρικό».

Τα ίδια περίπου ή με μικρές διαφορές ίσχυσαν και για το δεύτερο δάνειο ένα χρόνο μετά, το 1825, αλλά και σε άλλα που ακολούθησαν. Ο Ισπανοαμερικανός φιλόσοφος George Santayana διατύπωσε κάποτε τη φράση «Όποιος δε θυμάται το παρελθόν του, είναι καταδικασμένος να το ξαναζήσει», η οποία, δυστυχώς, ταιριάζει απόλυτα στην ελληνική περίπτωση. Φαίνεται ότι δυσκολευόμαστε πολύ να αντλήσουμε διδάγματα από το παρελθόν μας.

Επιμέλεια παρουσίαση: Πολυξένη Λυκίδου

Πηγή: http://todelta.gr/

από youtube