Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2017

Πρός μία Εὐρώπη χωρίς κλασσικές σπουδές;


Φώτης Σχοινς Τρίτη, 31 Ιανουάριος 2017 (antifono.gr)

Ο
κλασσικές σπουδές πεθαίνουν στήν Ερώπη, ποία πρξε κοιτίδα τους καί στήν ποία κατ’ξοχήν καλλιεργήθησαν. Γιά νά καταλάβουμε τήν σύγχρονη τάση τς κπαιδευτικς πολιτικς στήν Ερώπη πρέπει νά κάνουμε ναφορά στή σύγχρονη πολιτική, οκονομική καί κοινωνική δυναμική πού πικρατε στούς κόλπους της, ποία δυναμική πηρεάζει καταλυτικά τό φαινόμενο τς κπαιδεύσεως σ’λες τίς βαθμίδες του. Ο σύγχρονες δεσπόζουσες δυνάμεις στήν Ερώπη, καί χι μόνο, εναι παγκοσμιοποίηση καί κοινωνία τς πληροφορίας. παγκοσμιοποίηση καί κοινωνία τς πληροφορίας σκον βαθιά πίδραση στήν κπαίδευση. Κυριολεκτικά διαμορφώνουν ξ λοκλήρου σχεδόν τή φύση, τίς λειτουργίες καί τό σχεδιασμό της τόσο πό τίς Βρυξέλλες σο καί πό τίς πιμέρους θνικές κυβερνήσεις.

ς ξετάσουμε ρισμένα χαρακτηριστικά τς σύγχρονης παγκοσμιοποίησης σο καί τς κοινωνίας τς πληροφορίας, τά ποα χαρακτηριστικά πηρεάζουν τήν κπαιδευτική πολιτική. Κατ’ρχήν νά σημειώσουμε τι παγκοσμιοποίηση καί κοινωνία τς πληροφορίας, πού στηρίζεται στίς σύγχρονες τεχνολογίες τς πληροφορικς καί τς πικοινωνίας (ΤΠΕ), λληλοεπηρεάζονται, λληλοσυμπληρώνονται, λληλοενισχύονται καί λληλοενδυναμώνονται. κοινωνία τς πληροφορίας, πού δράζεται στή διάχυση τς πληροφορίας μέσ τν ΤΠΕ, ποτελε τή διάδοχη μορφή κοινωνίας ς πρός τήν βιομηχανική κοινωνία, καί συνδέεται μεσα μέ τήν παγκόσμια οκονομία. συνεχς καί καταιγιστικς παραγόμενη καινούργια γνώση τίθεται στήν πηρεσία τς ναπτύξεως τς οκονομίας. χει χαρακτηριστικά λεχθε τι ,τι πρξε γιά τή βιομηχανική πανάσταση τμός, εναι γνώση, ο πληροφορίες, γιά τή σύγχρονη μεταβιομηχανική κοινωνία. Χαρακτηριστικά τς παγκοσμιοποίησης εναι ρευστότητα, βεβαιότητα, σχετικισμός, πλουραλισμός, νταγωνισμός, τομικισμός καί καταναλωτισμός. σύγχρονη τάση τς οκονομίας προϋποθέτει καί παιτε τήν νάγκη γιά δημιουργικότητα, καινοτομία, λλαγή. Νέα οκονομία, Οκονομία τς γνώσεως χει νάγκη γιά ξειδικευμένο καί ψηλά κατηρτισμένο ργατικό δυναμικό. πομένως ναδύεται μέ πιτακτική ναγκαιότητα σύνδεση τς οκονομίας μέ τήν κπαίδευση ρθότερα ποταγή τς παιδείας στήν οκονομία. θεσμοθετημένη παιδεία δομεται καί σχεδιάζεται μέ πρότυπο τήν νάπτυξη καί νταγωνιστικότητα τς οκονομίας.

λλο να ντελς διάζον χαρακτηριστικό τς κοινωνίας τς πληροφορίας εναι ο συνεχες λλαγές ργασίας ν ντιθέσει πρός τήν ργασιακή σταθερότητα τς βιομηχανικς κοινωνίας. Κυριολεκτικά στή σύγχρονη κοινωνία τς πληροφορίας καί στή παγκοσμιοποιουμένη οκονομία πέρχεται ριστική θραύση το μοντέλου: προετοιμασία-σπουδές (παιδική καί φηβική λικία), ργασία (ριμη λικία), συνταξιοδότηση (γεροντική λικία), πού κυριαρχοσε στήν βιομηχανική κοινωνία. Ο συνεχες λλαγές ργασίας καθιστον ναγκαία τή συνεχ κατάρτιση καί πανακατάρτιση τν γαζομένων. κπαίδευση πρέπει νά προετοιμάζει τό μαθητή καί αριανό ργαζόμενο νά εναι κανός «νά κάνει ,τι το ζητήσουν» ο ργοδότες του. συνεχής κατάρτιση, πανακατάρτιση καί πικαιροποίηση ς πρός τίς νακαες, συνεχς μεταβαλλόμενες, δεξιότητες καί κανότητες καθιστον ναγκαία τήν πολυθρύλητη «διά βίου παιδεία». ργαζόμενος πρέπει συνεχς νά νανεώνει καί νά πικαιροποιε τίς δεξιότητες καί κανότητές του, στε νά χει πρόσβαση στήν λοένα μεταβαλλόμενη καί συνεχς παιτητικώτερη γορά ργασίας. Τό ρώτημα πού ναδύεται ατόματα εναι κανός ψυχοβιολογικά νθρωπος γιά τέτοιους ρυθμούς ργασίας; Εναι διαμφισβήτητη δυσκολία προσαρμογς στίς ραγδαες λλαγές στίς Τεχνολογίες Πληροφορικς καί πικοινωνία (ΤΠΕ) καί δυναμία φομοιώσεως τς συνεχς διογκούμενης καί μπλουτιζόμενης γνώσεως. ψηφιακός ναλφαβητισμός δηγε σέ κοινωνικό καί οκονομικό ποκλεισμό. Συνεπεί λων τούτων εναι τι τό σχολεο μεταβάλλεται πό δρυμα μεταδόσεως γνώσεων σέ φορέα ναπτύξεως δεξιοτήτων καί κανοτήτων. Σέ ατό τό συνεχς μεταβαλλόμενο κόσμο τό παιδί πρέπει νά προετοιμασθ νά προσαρμόζεται στίς συνεχες λλαγές, χωρίς νά «σπάζει» σωτερικά-ψυχοδιανοητικά.

Ο
τέσσερις βασικοί πυλνες τς κπαιδεύσεως κατά τήν Unescoτόν 21ο αώνα εναι:

• Τό παιδί πρέπει νά μάθει π
ς νά μαθαίνει (μεταγνωστική κανότητα)

• Νά μάθει νά πράττει

• Νά μάθει νά συνυπάρχει

• Νά μάθει νά
πάρχει

μεση προτεραιότητα εναι νάπτυξη μεταγνωστικς κανότητος: δυνατότητα προσβάσεως στή συνεχς αξανόμενη καί νανεωνουμένη γνώση.νδιαφέρει περισσότερο διαδικασία προσεγγίσεως τς συνεχς μεταβαλλομένης γνώσεως παρά πόκτηση νός σταθερο κορμο γνώσεως, τό ποο λλωστε πιθανόν νά χρηστευθ.

Ο
ΤΠΕ εναι ργαλεο μαθήσεως καί δημιουργον νέα δεδομένα στή γνώση καί διδασκαλία. τσι ναδύεται τό λεγόμενο «ψηφιακό σχολεο», «ψηφιακός μαθητής», καί «ψηφιακός κοσμοπολίτης».Ο ΤΠΕ καί τό διαδίκτυο εναι σως πιό σχυρή μετασχηματιστική τεχνολογία στήν στορία τς νθρωπότητος. Τό εκονικό σχολεο στηρίζεται στήν καταμάχητη λξη πού σκον ο νέες Τεχνολογίες στούς νέους. πως χει λεχθε,«καμμία λλη τεχνολογία δέν εναι τόσο καταμάχητη καί καμμία δέν μπεριέχει τόση δύναμη σο ο ψηφιακές τεχνολογίες».

πίσης στή σύγχρονη κπαιδευτική πολιτική πιχειρεται προσέγγιση σχολείου καί πιχείρησης. τσι νισχύεται καί προωθεται τό νοιγμα τς κπαιδεύσεως στόν κόσμο τς ργασίας καί συμμετοχή τς πιχειρήσεως στήν παροχή παγγελματικς καταρτίσεως. Προωθεται καταπολέμηση το ποκλεισμο μέ τήν παροχή στούς νέους, πού πειλονται μέ ποκλεισμό, δεύτερης εκαιρίας στήν κπαίδευση, πως κόμη καί κμάθηση τριν κοινοτικν γλωσσν. κμάθηση κοινοτικν γλωσσν εναι παραίτητη προϋπόθεση γιά νά πωφεληθ νέος τίς εκαιρίες πού το προσφέρει νιαία Ερωπαϊκή γορά.

Στή σύγχρονη Ε
ρωπαϊκή κπαιδευτική πολιτική προωθεται διωτικοποίηση τς δημοσίας κπαιδεύσεως. θεν παρατηρεται καί πιβάλλεται εσαγωγή στοιχείων καί παραμέτρων τς γορς στό δημόσιο σχολεο. Τό σχολεο παύει νά πόκειται στόν πόλυτο λεγχο το κράτους. ργανισμοί τς λεύθερης γορς ποκτον δικαιώματα στήν κπαίδευση. πόρροια τούτου εναι μανατζεριαλισμός (managerialism), διευθυντισμός καί μαρκετοποίηση (marketization) το δημοσίου σχολείου.

Τό σύγχρονο σχολε
ο γιά νά εναι ποτελεσματικό πρέπει νά διέπεται πό τίς ξς ρχές: Συνεχής ξιολόγηση καί μφαση στό δικαίωμα πιλογς το σχολείου πό τούς γονες. Τό ποτελεσματικό σχολεο βοηθε βασικά τούς «δύνατους» μαθητές, τούς μαθητές πού προέρχονται πό χαμηλά κοινωνικά καί οκονομικά στρώματα.

ποτέλεσμα τς «φιλοσοφίας» καί το «γενικο διέποντος νο» το Νέου Σχολείου εναι δραστική ποχώρηση τν κλασσικν σπουδν. γλσσα καλλιεργεται ς πικοινωνιακό ργαλεο καί χι ς φορέας πολιτισμο, ς πολιτισμική ξία. Καλλιεργεται στή συγχρονική της καί χι στήν διαχρονική της διάσταση. πίσης στορία καί Θρησκευτικά περιθωριοποιονται.

Ο
νέες δεξιότητες καί κανότητες πού πρέπει νά ναπτύξει σημερινός μαθητής καί αριανός ργαζόμενος σέ γενικές γραμμές εναι:

• Μεταγνωστικές δεξιότητες

• Γλωσσικές δεξιότητες

• Μαθηματικές δεξιότητες

• Δεξιότητες στίς ΤΠΕ

• Δεξιότητες ζω
ς (life skills)

• Συνεργατικές δεξιότητες

πικοινωνιακές δεξιότητες

• Ψυχολογικές-
παρξιακές κανότητες

κανότητα διαχειρίσεως το γνώστου, το βεβαίου

Καταλαβαίνουμε
τι στό ναδυόμενο τοπίο τς κπαιδεύσεως κατά τόν 21ο αώνα στήν Ερώπη λάχιστη ως μηδαμινή θέση κατέχουν ο κλασσικές σπουδές. διαίτερη σημασία γιά τήν μελλοντική πορεία τς κπαιδεύσεως στίς Ερωπαϊκές χρες χει κθεση τς Ερωπαϊκς πιτροπς γιά τήν ποιότητα τς κπαιδεύσεως, στήν ποία πιχειρεται καθορισμός συγκεκριμένων δεικτν ποτιμήσεως τς κπαιδευτικς ποιότητος. Ο δεκτες ατοί εναι:

• Μαθηματικά

ναγνωστική κανότητα

• Θετικές
πιστμες

• Τεχνολογίες τ
ν Πληροφοριν καί πικοινωνιν

• Ξένες γλ
σσες

κανότητα το μανθάνειν

γωγή το πολίτη

(Πηγή
EuropeanCommission2000).

πό τόν νωτέρω πίνακα δεικτν τς κπαιδευτικς προτεραιότητος πουσιάζουν ντελς ο κλασσικές σπουδές καί ο κλασσικές γλσσες. Λέγεται τι ο κλασσικές σπουδές χουν μεγάλη νθρωποπλαστική δύναμη. λλά καί σ’ατό τό προνομιακό πεδίο τν κλασσικν σπουδν ποστηρίζεται τι μεγαλύτερη ξία γιά τό σύγχρονο παιδί καί τίς νάγκες του χουν διάφορα προγράμματα σπουδν, πως:

• Προγράμματα διαχειρίσεως θυμο


• Προγράμματα ε
ρηνικς πιλύσεως συγκρούσεων

• Προγράμματα
νισχύσεως τς συναισθηματικς νοημοσύνης

• Προγράμματα διαχειρίσεως τ
ς ντικοινωνικότητος, τς πιθετικότητος, τς παραβατικς συμπεριφορς

• Προγράμματα
νισχύσεως τς ψυχικς νθεκτικότητος

• Προγράμματα
ναπτύξεως σεβασμο στήν διαιτερότητα καί διαφορετικότητα το λλου

• Προγράμματα
κμαθήσεως κοινωνικν καί συναισθηματικν δεξιοτήτων

(Βλ.
λία Ε. Κουρκούτα, Προβλήματα συμπεριφορς στά παιδιά, κδ. λληνικά Γράμματα, θήνα 2007)

Τά προγράμματα α
τά πού στηρίζονται στή σύγχρονη ψυχολογία ποστηρίζεται, καί σως χι δίκως, τι νταποκρίνονται καλύτερα στίς νάγκες το σύγχρονου παιδιο, πό ,τι ο κλασσικές σπουδές.

Τό Νέο Σχολε
ο χει στόχο τήν προετοιμασία τν νέων γενιν, στε νά μπορον:

• Νά πατο
ν στέρεα πάνω σέ ξίες καί ρχές πού κάνουν κάθε νέο «πάνω π’λα ΑΝΘΡΩΠΟ»

• Νά συνεχίζουν νά
ποκτον γνώσεις σέ λη τή διάρκεια το βίου

• Νά συμμετέχουν μέ
πιτυχία στήν οκονομική ζωή καί νά χουν εκαιρίες κοινωνικς νόδου

• Νά
σκον τό ρόλο το πεύθυνου πολίτη

• Νά συμμετέχουν
νεργς στήν κοινωνική καί πολιτιστική ζωή.

πως γράφει JohnAnton(ωάννης ντωνόπουλος) « δέα τς παιδείας, στερα πό τούς δύο παγκοσμίους πολέμους το 20ου αἰῶνα, χει τόσο λλοιωθε στε νά χάνονται τά χνη συνέχειας μέ τόν κλασικό πολιτισμό. Καί τό χειρότερο, ο μεταλλαγές περιόρισαν τή λειτουργία τς παιδείας στήν πόκτηση συνηθειν καί δεξιοτήτων γιά πιχειρηματίες δημοσίους παλλήλους, γραφεικράτες, ργτες, χι μως καί πολτες πού θά σχοληθον μέ τή διευκρίνηση τς ννοιας το πολιτικο βίου, πως ποκάλεσαν ο λληνες τήν λλογη ρετή. παιδεία ατή ντικαταστάθηκε βαθμηδόν μέ μία λλη πού ενοε τήν εόδωση τν σκοπν τς πολιτικς τς παγκοσμιοποίησης. Ο νέοι στόχοι μορφοποιονται μέ τρόπους πού ποσκοπον στή δημιουργία το “παγκόσμιου χωριο”, τέτοιου πού πιβίωση καί εημερία του θά ξαρτται συνεχς πό τή λειτουργικότητα τς τεχνοκρατίας».

Στό
νωτέρω τοπίο το συγχρόνου Ερωπαϊκο καί λληνικο σχολείου ναφύεται τό μείλικτο ρώτημα: σέ τί μς χρησιμεύουν ο κλασσικές σπουδές; Ο ποστηρικτές τς κλασσικς παιδείας ντιτάσσουν τό πιχείρημα τς γγενος μορφωτικς ξίας τν κλασσικν γλωσσν καί κόμη τι γιά αἰῶνες πετέλεσαν τήν βάση, τόν κορμό τς Ερωπαϊκς ομανιστικς παιδείας. Πράγματι πί αἰῶνες κλασσική παιδεία ταν βασική στήν κπαίδευση τς Ερώπης.

Βέβαια ο
καιροί χουν λλάξει πό τότε ο δύο κλασσικές γλσσες λλά καί ο νθρωπιστικές σπουδές γενικώτερα ποτελοσαν τά θεμέλια τς τότε παρεχομένης σχολικς καί πανεπιστημιακς μορφώσεως. Σήμερα, σο καί ν φαντάζει κρως πογοητευτικό, μες ο λάτρεις τς κλασσικς παιδείας δυνατομε νά ντιτάξουμε σχυρά πιχειρήματα πέρ τς ναγκαιότητος τς κλασσικς παιδείας. Δέν πρέπει νά παραθεωρομε καί τό διαμφισβήτητο γεγονός τι ναζιστική Γερμανία – σο καί ν τό διο τό ναζιστικό κόμμα, ταν λθε στήν ξουσία, περιόρισε τίς κλασσικές σπουδές καί νίσχυσε τίς θετικές πιστμες στήν κπαίδευση – ταν κλασσικοαναθρεμμένη. Γερμανός Κάϊζερ στίς ρχές το 20ου αἰῶνα ποροσε γιά τήν τόσο μεγάλη κταση τς διδασκαλίας τς ρχαίας λληνικς γλώσσας στήν Γερμανική κπαίδευση καί διερωττο ν ατή – Γερμανική κπαίδευση – ποσκοποσε στήν (δια)μόρφωση Γερμανόπουλων θηναιόπουλων Σπαρτιατόπουλων, πως λεγε χαρακτηριστικά. Τό γεγονός πάντως εναι τι κλασσική μόρφωση δέν πέτρεψε τήν σκληρότητα, τήν θηριωδία τς γερμανικς ναζιστικς ψυχς.

Στόν
ρθόδοξο χρο τό ργο το γίου ουστίνου Πόποβιτς μπορε νά θεωρηθε τι μφισβητε εθέως καί περιφράστως τήν ομανιστική παιδεία καί φιλοσοφία καί στή θέση της, λίαν εστόχως, ντιτάσσει τήν Θεανθρώπινη παιδεία καί φιλοσοφία τς ρθοδόξου κκλησίας (στήν κατ’νθρωπον φιλοσοφία προτείνει τήν κατά Θεάνθρωπον φιλοσοφία).

Βέβαια συνεχίζουν νά
πάρχουν, ποδυναμωμένοι μως, ο ποστηρικτές τς κλασσικς παιδείας. Πολύ ρθά ποστηρίζουν τι σήμερα πού κυριαρχε homoeconomicusκαί δίδυμος δελφός του, homotechnicus, εναι δύσκολο νά μιλε κανείς γιά κλασσική παιδεία. Ατό συμβαίνει διότι σύγχρονος πολιτισμός χει πάρει στραβό καί διέξοδο δρόμο. άν μως νθρωπότητα φυπνισθε πό τήν καταναλωτική παραζάλη καί φρενίτιδα καί πανεύρει τό νθρωπιστικό δεδες το homosapiensκαί το homouniversalis, τότε κλασσική παιδεία θά νακτήσει τό πωλεσθέν πρωτεο της στήν νθρώπινη κπαίδευση καί παιδεία. Τί πρωτίστως θέλουμε; ρτια κπαιδευμένους παγγελματίες πού θά μεγιστοποιον τήν παραγωγή καί τόν παραγόμενο πλοτο θά νέμεται μία πιτήδεια λίτ, καί ποία θά δημιουργε κοινωνικούς καί περιβαντολλογικούς φιάλτες συνειδητούς καί νεργούς πολτες, πού θά εναι σέ θέση νά ργανώσουν μέ φρόνησιν τόν δημόσιο καί διωτικό βίο, νά γκαθιδρύσουν καθεσττα δικαιοσύνης (λιτς μέν, μεστς νοήματος δέ) καί θά προφυλάξουν τό φυσικό περιβάλλον πό νεπανόρθωτες καταστροφές;

Κορνήλιος Καστοριάδης γράφει πί το προκειμένου: «Θά πρεπε νά θέλουμε μιά κοινωνία στήν ποία ο οκονομικές ξίες θά χουν πάψει νά κατέχουν κεντρική ( μοναδική) θέση, που οκονομία θά χει ξαναμπε στή θέση της, δηλαδή θά χει γίνει να πλό μέσο το νθρώπινου βίου καί χι στατος σκοπός, στήν ποία πομένως θά χουμε παραιτηθε πό τήν τρελή κούρσα πρός μία συνεχς αξανόμενη κατανάλωση. Ατό δέν εναι πλς ναγκαο γιά ν’ποφύγουμε τήν τελεσίδικη καταστροφή το γήϊνου περιβάλλοντος. Εναι ναγκαο κυρίως γιά νά βγομε πό τήν ψυχική καί θική ξαθλίωση τν σύγχρονων νθρώπων. Θά πρεπε λοιπόν πό δ καί μπρός ο νθρωποι (μιλάω γιά τίς πλούσιες χρες) νά δεχτον να ξιοπρεπές λλά λιτό βιοτικό πίπεδο καί νά παραιτηθον πό τήν δέα τι κεντρικός στόχος τς ζως τους εναι νά αξάνεται κατανάλωσή τους κατά 2 μέ 3% τόν χρόνο. Γιά νά δεχτον ατό, θά πρεπε κάτι λλο νά δίνει νόημα στή ζωή τους. Ξέρουμε ποιό εναι ατό τό κάτι λλο – τί φελε μως, πό τή στιγμή πού μεγάλη πλειονότητα το κόσμου δέν τό δέχεται καί δέν κάνει ατό πού πρέπει στε νά γίνει πραγματικότητα; Ατό τό λλο εναι νάπτυξη τν νθρώπων, ντί γιά τήν νάπτυξη τν σκουπιδοπροϊόντων. Κάτι τέτοιο θά παιτοσε μιά λλη ργάνωση τς ργασίας, ποία θά πρεπε νά πάψει νά εναι γγαρεία καί νά γίνει πεδίο προβολς τν κανοτήτων το νθρώπου· λλο πολιτικό σύστημα, μιά ληθινή δημοκρατία πού θά συνεπαγόταν τήν συμμετοχή λων στήν λήψη ποφάσεων· μιάν λλη ργάνωση τς παιδείας, στε νά διαπλάθονται πολίτες κανοί νά ρχουν καί νά ρχονται, σύμφωνα μέ τή θαυμάσια κφραση το ριστοτέλη – οτω καθ’ξς». (Κορνήλιου Καστοριάδη, νοδος τς σημαντότητας, μετάφραση Κ. Κουρεμένος, ψιλον/βιβλία, θήνα 2000, σελ. 129-130)

Ο
σύγχρονοι θιαστες τς κλασσικς παιδείας ποστηρίζουν τήν προτεραιότητα τς πολιτικς παιδείας, μέ τήν ερεα ννοια, ναντι τς παγγελματικς-τεχνικς παιδείας σύμφωνα μέ τό πλατωνικό δεδες. Πλάτων στό τελευταο ργο του Νόμοι προβληματίζεται ς ξς γιά τόν σκοπό καί τούς στόχους τς παιδείας:“ΑΘΗΝΑΙΟΣ. Λέγω δή, καί φημί τόν τιον γαθόν νδρα μέλλοντα σεσθαι τοτο ατό κ παίδων εθύς μελετν δή, παίζοντά τε καί σπουδάζοντα ν τος το πράγματος κάστοις προσήκουσιν. Οον τόν μέλλοντα γαθόν σεσθαι γεωργόν τινα οκοδόμον, τόν μέν οκοδομοντά τι τν παιδείων οκοδομημάτων παίζειν χρή, τόν δ’α γεωργοντα, καί ργανα κατέρ σμικρά, τν ληθινν μιμήματα, παρασκευάζειν τόν τρέφοντα ατν κάτερον, καί δή καί τν μαθημάτων σον ναγκαα προμεμαθηκέναι προμανθάνειν, οον τέκτονα μετρεν σταθμσθαι καί πολεμικόν ππεύειν παίζοντα τι τν τοιούτων λλο ποιοντα, καί πειρσθαι διά τν παιδιν, κεσε τρέπειν τάς δονάς καί πιθυμίας τν παίδων, ο φικομένους ατούς δε τέλος χειν. Κεφάλαιον δή παιδείας λέγομεν τήν ρθήν τροφήν, το παίζοντος τήν ψυχήν ες ρωτα τι μλλον ξει τούτου δεήσει γενόμενον νδρ’ατόν τέλειον εναι τς το πράγματος ρετς. ρτε ον μέχρι τούτου γε, περ επον, μν ράσκει τό λεχθέν.ΚΛΕΙΝΙΑΣ. Πς γάρ ο; ΑΘΗΝΑΙΟΣ. Μή τοίνυν μηδ’ λέγομεν εναι παιδείαν όριστον γένηται. Νν γάρ νειδίζοντες παινοντες θ’καστον τάς τροφάς, λέγομεν ς τόν μέν πεπαιδευμένον μν ντα τινά, τόν δέ παίδευτον, νίοτε ες τε καπηλείας καί ναυκληρίας καί λλων τοιούτων μάλα πεπαιδευμένων σφόδρ’νθρώπων· ο γάρ τατα γουμένων, ς οικ’, εναι παιδείαν νν λόγος ν εη, τήν δέ πρός ρετήν κ παίδων παιδείαν, ποιοσαν πιθυμητήν τε καί ραστήν το πολίτην γενέσθαι τέλεον, ρχειν τε καί ρχεσθαι πιστάμενον μετά δίκης. Ταύτην τήν τροφήν φορισάμενος λόγος οτος, ς μοί φαίνεται, νν βούλοιτ’ν μόνην παιδείαν προσαγορεύειν, τήν δέ ες χρήματα τείνουσαν τινά πρός σχύν, βάναυσόν τ’εναι καί νελεύθερον καί οκ ξίαν τό παράπαν παιδείαν καλεσθαι.” (Πλάτωνος, Νόμοι 643c, d, e)Μετάφραση (Κων. Φίλιππα): «ΑΘΗΝΑΙΟΣ. Λέω λοιπόν, καί ποστηρίζω, τι νδρας πού πιθυμε νά διακριθ σέ τιδήποτε, πρέπει ατό νά τό μαθαίν πό τήν παιδική του λικία, παίζοντας καί σπουδάζοντας μέ κενα πού ταιριάζουν σέ κάθε περίπτωση: λόγου χάριν, νας πού θέλει νά γίν γεωργός, νας λλος, οκοδόμος, πρέπει νά παίζουν, μέν οκοδόμος φτιάχνοντας μικρά σπιτάκια, δέ (γεωργός) καλλιεργώντας τή γ, σέ καθέναν δέ διδάσκαλός του νά κατασκευάζ ργανα μικρά, τέλειες πομιμήσεις τν ληθινν, καί παραλλήλως νά τούς διδάσκ προκαταρκτικς σα πό τά μαθήματα εναι νάγκη νά διδαχθον πό πρίν, πως, λόγου χάριν, τόν τέκτονα νά μετρ νά ζυγιάζ, τόν πολεμιστή νά ππεύ παίζοντας κάνοντας τιδήποτε λλο πό ατά, καί νά προσπαθ μέ τά παιγνίδια πρός τά κε νά τρέπ τήν γάπη καί τόν ζλο τν παιδιν, στε φθάνοντας στήν ριμη λικία νά χουν φθάσει καί στόν τελικό τους σκοπό. Οσιώδη παράγοντα, λοιπόν, τς παιδείας θεωρομε τή σωστή διαπαιδαγώγηση, ποία, περισσότερο πό κάθε τι λλο, θά δηγήσ τήν ψυχή το παίζοντος στό νά γαπήσ κενο πού θά πρέπει νά κάν, ταν δέ γίν ριμος νδρας νά κατέχ στήν ντέλεια τό ντικείμενο τς ργασίας του. Γιά δέστε λοιπόν, ν ,τι επα, μέχρι τώρα τουλάχιστον, σς ρέσει. ΚΛΕΙΝΙΑΣ.Καί βέβαια. ΑΘΗΝΑΙΟΣ.λλά δέν πρέπει μες νά φήσωμε νά καταντήσ οριστολογία ατό πού λέμε τι εναι παιδεία. Τώρα, πράγματι, κακολογώντας παινώντας τήν διαπαιδαγώγηση το καθενός, λέμε τι μέν νας εναι μορφωμένος, δέ λλος μόρφωτος, ν καί μερικές φορές πρόκειται γιά μπόρους γιά πλοιοκτήτας καί γιά λλους τέτοιους, πάρα πολύ μορφωμένους νθρώπους. Συνεπς, ποψίς μας τώρα, μο φαίνεται, δέν θά εναι σύμφωνη μέ κείνων πού νομίζουν τι ατό εναι παιδεία, λλ’τι παιδεία εναι πό τς παιδικς λικίας διαπαιδαγώγησις πρός τήν ρετή, πού κάνει τόν πολίτη νά πιθυμ καί νά ρέσκεται στό νά γίν τέλειος, νά γνωρίζ δέ νά ρχ καί νά ρχεται μέ δικαιοσύνη. Ατή τή διαπαιδαγώγηση, πως τήν προσδιώρισε παραπάνω συζήτησις, θά θελε μο φαίνεται νά νομάζωμε ς τή μόνη παιδεία, κείνη δέ πού ποβλέπει στόν πλοτο μιά λλη πρός τήν σχύν, μιά τρίτη κόμη κόμη (πού ποβλέπει) στήν πόκτηση γνώσεων χωρίς φρόνηση καί δικαιοσύνη, τι εναι χυδαία καί νελεύθερη καί τι δέν ξίζει καθόλου νά τήν νομάζ κανείς παιδεία». (Πλάτωνος, Νόμοι, πρόλογος Κ. Δ. Γεωργούλη, μεράφρασις-σημειώσεις Κων. Φίλιππα, κδ. Πάπυρος, θήνα 1975, σελ. 249-251).

σύγχρονος τεχνοκρατικός πολιτισμός στηρίζεται καί προωθε τήν το πράγματος παιδείαν, πως γράφει παραπάνω Πλάτων. παιδεία πού ποσκοπε στή διαμόρφωση το συνειδητο καί νεργο πολίτη καί στήν σύμπηξη το λλογου πολιτικο βίου πουσιάζει σχεδόν ξ λοκλήρου πό τή σύγχρονη κπαίδευση. Σύμφωνα μέ τόν JohnAnton(ωάννη ντωνόπουλο) πολιτική τς τεχνολογίας κατά κανόνα καταλήγει νά εθυγραμμίζεται μέ τήν πολιτική τς σχύος καί το κέρδους. Χωρίς τήν λληνική θεώρηση το λλογου καί γαθο βίου δηγούμεθα στή μή λλογη χρήση τς τεχνολογίας.

σα μως πιχειρήματα καί ν προσάγουμε πέρ τν κλασσικν σπουδν ατά φαντάζουν σχνά καί νεδαφικά στόν σύγχρονο τεχνοκρατούμενο, οκονομοκεντρικό καί καταναλωτικό κόσμο. Εναι κρως εστοχα ατά πού επε Σταμάτης Κριμιζς, πρόεδρος το θνικο Συμβουλίου ρευνας καί Τεχνολογίας: «Οι μελέτες που έχουν γίνει σε προηγμένες οικονομίες χουν ποδείξει ότι τα 2/3 της ετήσιας αύξησης του ΑΕΠ προέρχονται από καινοτομίες στήν τεχνολογία». (Βμα 23 Οτωβρίου 2011, σελ. 69) πομένως τά περιθώρια πού πομένουν στίς κλασσικές σπουδές ναντι στίς τεχνολογικές εναι λάχιστα. σύγχρονη κοινωνία εναι βασισμένη στήν τεχνολογία.

Ο ζωγραφικός πίνακας (“Αίθουσα στο Λούβρο”) που πλαισιώνει τη σελίδα είναι έργο του, γάλλου,
Hubert Rober.


πηγή κειμένου:
 Aντίφωνο μέσω  anixneuseis  μέσω protagorasnews

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου