Κατάρρευση εκ των έσω – Σε μη αντιστρεπτή παρακμή η αμερικανική οικονομία

 Γράφει ο Αναστάσιος Λαυρέντζος

Ιστορικά οι αυτοκρατορίες παρακμάζουν, κυρίως εξαιτίας εσωτερικών διεργασιών που σταδιακά τις υπονομεύουν. Και αυτό συνήθως συμβαίνει, όταν ένα τμήμα του κατεστημένου τους αρχίζει να κερδίζει περισσότερα από την παρακμή της τους, παρά από τη διατήρηση της ισχύος τους. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει εδώ και δεκαετίες στις ΗΠΑ και μάλιστα σε πολλαπλά επίπεδα.

Ας πάμε όμως στην βάση των πάντων που είναι η οικονομία. Και ας δούμε τις εξελίξεις που συμβαίνουν εδώ και πολύ καιρό. Όπως γενικότερα έχω γράψει  επανειλημμένως, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 δεν έχει τελειώσει, διότι απλούστατα δεν έχουν εκλείψει οι δομικές ανισορροπίες και οι στρεβλώσεις, οι οποίες την προκάλεσαν ή προέκυψαν από αυτή. Ποιο είναι το πρόβλημα; Ας το πούμε με μια φράση: Οι ΗΠΑ δανείζονται, τυπώνοντας κυρίως χρήμα, για να συντηρούν την κατανάλωση εισαγόμενων αγαθών.

Οι ρίζες του προβλήματος βρίσκονται στη δεκαετία του 1980, όταν επενδυτικά κεφάλαια άρχισαν να φεύγουν από τις ΗΠΑ και από άλλες δυτικές χώρες για να πάνε σε χώρες χαμηλού κόστους εργασίας. Με τον τρόπο αυτό ξεκίνησε μια διαδικασία αποβιομηχάνισης της Δύσης, κατά την οποία τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας μετακόμισαν στην Ασία και κυρίως στην Κίνα. Η μετακίνηση της παραγωγικής διαδικασίας αφορούσε, στην αρχή τουλάχιστον, ορισμένους παραδοσιακούς κλάδους της οικονομίας, όπως την χαλυβουργία, την αυτοκινητοβιομηχανία και την παραγωγή καταναλωτικών αγαθών.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μεταναστεύσουν και οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας. Έχασαν έτσι τις δουλειές τους πολλοί εργάτες του “μπλε κολάρου” (blue collar workers), δηλαδή οι παραδοσιακοί εργάτες των μεγάλων γραμμών παραγωγής. Στις καπιταλιστικές μητροπόλεις και ειδικότερα στις ΗΠΑ έμειναν κυρίως οι δραστηριότητες εντάσεως κεφαλαίου, οι εργασίες υψηλής ειδίκευσης, οι υπηρεσίες και η αμυντική βιομηχανία, η οποία εξ αντικειμένου δεν μπορούσε να μεταφερθεί αλλού. Η μετανάστευση κεφαλαίων στις χώρες φθηνού εργατικού δυναμικού είχε προφανώς βαθιές κοινωνικές συνέπειες.

Τα δίδυμα ελλείμματα των ΗΠΑ

Άφησε όμως επιπλέον και ένα παραγωγικό κενό στην οικονομία. Το κενό αυτό στις ΗΠΑ φαίνεται ξεκάθαρα στην πορεία του εμπορικού τους ισοζυγίου, το οποίο είναι αρνητικό από τη δεκαετία του 1980. Για να το πούμε απλά: πρακτικά μετά το 1980 οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών στις ΗΠΑ ξεπερνούν τις εξαγωγές. Να σημειώσουμε πως πολύ ελλειμματικό είναι το ισοζύγιο παραγόμενων αγαθών. Αντίθετα στον τομέα των υπηρεσιών οι ΗΠΑ παραμένουν πλεονασματικές

Όπως προκύπτει από απλές μακροοικονομικές σχέσεις, σε μια οικονομία που παρουσιάζει εμπορικό έλλειμμα, όταν η αποταμίευση δεν είναι αρκετή ώστε να υπερκαλύπτει τις επενδύσεις, τότε έχουμε αναπόφευκτα και δημοσιονομικό έλλειμμα. Αυτά είναι τα περίφημα δίδυμα ελλείμματα (twin deficit) των ΗΠΑ, τα οποία συνυπάρχουν επί τέσσερις περίπου δεκαετίες. Πώς αντιμετωπίστηκε αυτό το κενό; Πώς αναπληρώθηκε η χαμένη αγοραστική δύναμη της εργατικής τάξης;

Διαβάστε την συνέχεια στο slpress