Η Ουκρανή ακαδημαϊκός Όλγκα Μπέισα περιγράφει την υιοθέτηση ευρέως μισητών νεοφιλελεύθερων πολιτικών...

 

Η Ουκρανή ακαδημαϊκός Όλγκα Μπέισα για τον πραγματικό Ζελένσκι: Από διάσημος λαϊκιστής, αντιδημοφιλής πινοσετικός νεοφιλελεύθερος

Η Ουκρανή ακαδημαϊκός Όλγκα Μπέισα περιγράφει την υιοθέτηση ευρέως μισητών νεοφιλελεύθερων πολιτικών και πώς οι πράξεις του τροφοδότησαν τον πόλεμο με τη Ρωσία.

Συνέντευξη στην Natylie Baldwin

Kωμικός ηθοποιός ο οποίος ανήλθε στο υψηλότερο αξίωμα της χώρας του το 2019, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ήταν πρακτικά άγνωστος στον μέσο Αμερικανό, εκτός ίσως από τη μικρή συμμετοχή του στο θέατρο της πολιτικής δίωξης του Τραμπ. Όμως όταν η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία την 24η Φεβρουαρίου του 2022, ο Ζελένσκι ξαφνικά μεταμορφώθηκε σε διασημότητα πρώτης κατηγορίας για τα μέσα ενημέρωσης των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι καταναλωτές της αμερικανικής ειδησεογραφίας βομβαρδίστηκαν από εικόνες ενός άνδρα, ο οποίος φαινόταν καταβεβλημένος από τα τραγικά γεγονότα, ενδεχομένως ανεπαρκής, όμως τελικά συμπαθητικός. Δεν πήρε πολύ ώστε αυτή η εικόνα να εξελιχθεί στον ντυμένο στα χακί, ακούραστο ήρωα που κυβερνά μια αποφασισμένη μικρή δημοκρατία και αποτρέπει με τα ίδια του τα χέρια τους βάρβαρους της απολυταρχίας από τα ανατολικά.

Όμως πέρα από αυτή την προσεκτικά κατασκευασμένη μιντιακή εικόνα βρίσκεται κάτι πολύ πιο περίπλοκο και λιγότερο κολακευτικό. Ο Ζελένσκι εξελέγη με το 73% των ψήφων με την υπόσχεση της επιδίωξης της ειρήνης, ενώ η υπόλοιπη πλατφόρμα του ήταν ασαφής. Την παραμονή της εισβολής, ωστόσο, το ποσοστό αποδοχής του είχε βουλιάξει στο 31% λόγω της υλοποίησης βαθιά αντιδημοφιλών πολιτικών.

Η Ουκρανή ακαδημαϊκός, Όλγκα Μπέισα, συγγραφέας του βιβλίου «Δημοκρατία, Λαϊκισμός, και Νεοφιλελευθερισμός στην Ουκρανία: Στις Παρυφές του Εικονικού και του Πραγματικού», έχει μελετήσει την άνοδο του Ζελένσκι στην εξουσία και το πώς αυτός έχει ασκήσει την εξουσία από τότε που έγινε πρόεδρος. Στην παρακάτω συνέντευξη, η Μπέισα συζητά την υιοθέτηση του νεοφιλελευθερισμού και αυξανόμενα του απολυταρχισμού από τον Ζελένσκι, τον τρόπο με τον οποίον οι πράξεις του συνέβαλαν στον τωρινό πόλεμο, την αντιπαραγωγική και εγωκεντρική ηγεσία του καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, τις περίπλοκες πολιτισμικές και πολιτικές απόψεις και ταυτότητες των Ουκρανών, τη συνεργασία μεταξύ των νεοφιλελεύθερων και της ακροδεξιάς κατά τη διάρκεια του Μαϊντάν και έπειτα από αυτό, και το ενδεχόμενο μια ρωσική κατάληψη ολόκληρης της περιοχής του Ντονμπάς να είναι λιγότερο δημοφιλής στον τοπικό πληθυσμό από ότι θα ήταν το 2014.

Πείτε μας για τον εαυτό σας. Από πού κατάγεστε και πώς ενδιαφερθήκατε για το τωρινό αντικείμενο μελέτης σας;

Είμαι εθνικά Ουκρανή και έχω γεννηθεί στο Χάρκοβο, μια ουκρανική πόλη στα σύνορα με τη Ρωσία, όπου ο πατέρας μου και άλλοι συγγενείς ζουν ακόμα. Πριν τον τωρινό πόλεμο, το Χάρκοβο ήταν ένα από τα κορυφαία εκπαιδευτικά και επιστημονικά κέντρα της Ουκρανίας. Οι κάτοικοι της πόλης είναι περήφανοι που ζουν στη «διανοητική πρωτεύουσα» της Ουκρανίας. Το 1990, ιδρύθηκε εκεί η πρώτη ελεύθερη από κομματικό έλεγχο τηλεοπτική εταιρεία – σύντομα, μεταδόθηκε το πρώτο της ειδησεογραφικό πρόγραμμα. Μέχρι τότε, είχα ήδη αποφοιτήσει από το Πανεπιστήμιο του Χαρκόβου, και μια μέρα, ένας φίλος από το πανεπιστήμιο με προσκάλεσε να εργαστώ ως δημοσιογράφος σε αυτό το πρόγραμμα. Την επόμενη μέρα, χωρίς προηγούμενη εμπειρία, ξεκίνησα το ρεπορτάζ. Μέσα σε δύο μήνες, ήμουν παρουσιάστρια ειδήσεων. Η ταχύτατη εξέλιξη της καριέρας μου δεν αποτελούσε εξαίρεση.

Νέα ανεξέλεγκτα μέσα ενημέρωσης, ο αριθμός των οποίων αυξανόταν με τεράστιο ρυθμό καθημερινά, απαιτούσαν ολοένα και περισσότερους εργαζόμενους. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, αυτοί ήταν νέοι φιλόδοξοι άνθρωποι χωρίς καμία δημοσιογραφική εκπαίδευση ή εμπειρία ζωής. Αυτό που μας ένωσε ήταν η επιθυμία να δυτικοποιηθούμε, μια έλλειψη κατανόησης των κοινωνικών αντιθέσεων, οι οποίες χαρακτηρίζουν τη μετα-σοβιετική μετάβαση, και η κώφωση στις ανησυχίες των εργαζόμενων που αντιτίθονταν στις μεταρρυθμίσεις. Κατά τη δική μας άποψη, οι τελευταίοι ήταν «οπισθοδρομικοί»: δεν κατανοούσαν το νόημα του πολιτισμού. Θεωρούσαμε τους εαυτούς μας μια επαναστατική εμπροσθοφυλακή και εκλεκτούς προοδευτικούς μεταρρυθμιστές. Εμείς ήμασταν, οι εργαζόμενοι στα μέσα ενημέρωσης, που δημιουργήσαμε ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τη νεοφιλελευθεροποίηση της Ουκρανίας, η οποία παρουσιάστηκε ως δυτικοποίηση και εκπολιτισμός, με όλες τις καταστροφικές για την κοινωνία συνέπειες. Μόνο έπειτα από χρόνια, το συνειδητοποίησα αυτό.

Αργότερα, ενώ επέβλεπα την παραγωγή ιστορικών ντοκιμαντέρ για μια τηλεοπτική εταιρεία του Κιέβου, αναγνώρισα πως η μυθολογία της μονόδρομης ιστορικής προόδου και της αναπόφευκτης δυτικοποίησης των «βαρβάρων» παρείχε ένα ιδεολογικό έδαφος για νεοφιλελεύθερα πειράματα όχι μόνο στα πρώην σοβιετικά κράτη, αλλά σε ολόκληρο τον πλανήτη. Αυτό το ενδιαφέρον για την παγκόσμια ηγεμονία της ιδεολογίας της δυτικοποίησης ήταν που με οδήγησε πρώτα σε ένα διδακτορικό πρόγραμμα στο αντικείμενο των κριτικών επικοινωνιακών μελετών στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόλντερ και έπειτα στην έρευνα που κάνω τώρα.

Σύμφωνα με το ακαδημαϊκό έργο ορισμένων Ουκρανών κοινωνιολόγων, δημοσκοπήσεις στο πρόσφατο παρελθόν έδειξαν πως οι περισσότεροι Ουκρανοί δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για το ζήτημα της ταυτότητας, αλλά τους ανησυχούν περισσότερο ζητήματα όπως η εργασία, οι απολαβές, και οι τιμές. Το έργο σας εστιάζει στις νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν στην Ουκρανία από το 2019 – ενάντια στο κοινό αίσθημα. Μπορείτε να μιλήσετε για τις απόψεις των περισσότερων Ουκρανών σχετικά με τα οικονομικά ζητήματα και τα αίτιά τους;

Στο κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ζούσα (στα ανατολικά της Ουκρανίας, της Κριμαίας, και του Κιέβου) υπήρχαν ελάχιστοι άνθρωποι που ανησυχούσαν για το ζήτημα της εθνικής ταυτότητας. Δεν αναφέρω με έμφαση «το κοινωνικό μου περιβάλλον» χωρίς λόγο. Η Ουκρανία είναι μια περίπλοκη και διχασμένη χώρα με τα απώτερα ανατολικά και τα απώτερα δυτικά να ασπάζονται αντιδιαμετρικά διαφορετικές απόψεις σε όλα τα ζητήματα κοινωνικής σημασίας. Από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Ουκρανίας το 1991, δύο ιδέες εθνικής ταυτότητας διαγωνίζονταν στην Ουκρανία: «εθνικά Ουκρανοί» ενάντια σε «ανατολικούς Σλάβους». Η εθνική ιδέα των εθνικά Ουκρανών, η οποία βασίστηκε στην αντίληψη ότι η ουκρανική κουλτούρα, γλώσσα, και εθνοκεντρική ιστορία οφείλουν να είναι οι κυρίαρχες δυνάμεις ενσωμάτωσης στο ουκρανικό εθνικό κράτος, έχει υπάρξει πολύ περισσότερο δημοφιλής στα δυτικά της Ουκρανίας. Η ιδέα των ανατολικών Σλάβων, η οποία οραματίζεται το ουκρανικό κράτος ως θεμελιωδώς αποτελούμενο από δύο κυρίαρχες εθνικές ομάδες, γλώσσες, και κουλτούρες (την Ουκρανική και τη Ρωσική) έχει γίνει αποδεκτή ως κανονική στα νοτιοανατολικά της Ουκρανίας. Ωστόσο, γενικά, μπορώ να συμφωνήσω πως οι περισσότεροι Ουκρανοί ανησυχούν πολύ περισσότερο για οικονομικά ζητήματα, κάτι που πάντα ίσχυε.

Διαβάστε την συνέντευξη στο tinakanoume