Πετάξτε την κλασική από το παράθυρο

 

Υπό την παρούσα διεύθυνσή του (2006-2015) το Φεστιβάλ Αθηνών ουδέποτε είχε με την κλασική μουσική τίμια και ιδεολογικά ξεκάθαρη σχέση, όπως ασυζητητί έχει με τον χορό και το θέατρο. Φέτος, επικαλούμενο την έκρυθμη οικονομική κατάσταση –δικαιολογημένα ή όχι, τελικά είναι αδιάφορο- ακύρωσε από τις αρχές Ιουλίου σχεδόν όλες τις παραγωγές κλασικής μουσικής και όπερας.

Το δε μέγεθος της μικροψυχίας των διοργανωτών ήταν τέτοιο που υπαγόρευσε πλήρη έξωση ακόμη και των εκδηλώσεων μουσικής δωματίου. Κι ας γνωρίζουμε όλοι ότι υπάρχουν πολλοί νέοι, άξιοι, ακμαίοι, εργατικοί Έλληνες σολίστες που θα ήσαν πρόθυμοι να ...

παίξουν είτε «αγαπητοί», είτε όχι…

Έτσι, αν ένας φιλόμουσος Αθηναίος επιθυμήσει να ακούσει λίγη κλασική μουσική πρέπει να ταξιδέψει «μ’ αεροπλάνα και βαπόρια» στην περιφέρεια: Σαντορίνη, Αίγινα, Ύδρα, Ναύπλιο, Σπέτσες, Σκύρο, Μυτιλήνη, Ρόδο, Σύρο, Πόρο... Αντίθετα, το Φεστιβάλ Αθηνών, που ας μην το ξεχνάμε, λειτουργεί με χρήμα όλων των φορολογουμένων, δεν ακύρωσε τις ουκ ολίγες συναυλίες ελληνικού τραγουδιού. Αυτή η επιλεκτική αντιμετώπιση συνιστά οικονομική και καλλιτεχνική πριμοδότηση ενός χώρου, ο οποίος επιβιώνει άνετα εμπορικά και ουδεμία ανάγκη στήριξης έχει.

Αυτό το έχουμε επισημάνει και θίξει επανειλημμένα. Στην πράξη παραβαίνει απροκάλυπτα όσα σαφώς προβλέπει ο ιδρυτικός νόμος του Φεστιβάλ Αθηνών, μετατρέποντας ένα κρατικό φορέα σε ατζέντη, ένα κρατικό φεστιβάλ σε καλοκαιρινή φιέστα λαϊκής διασκέδασης.

Θα σχολιάσω αναλυτικά, αλλά δεν θα χαθώ σε λεπτομέρειες, παρ’ ότι τεκμηριωμένα λέγεται πως ο διάβολος εκεί κρύβεται. Λόγω της ειδικής ιδεολογικής του συνάφειας με τον μεταπολεμικό πολιτικό βίο της Αριστεράς και γενικώς τον καθημερινό λαϊκό βίο, το ελληνικό τραγούδι έχει προσλάβει εκ των πραγμάτων βαρύνουσα πολιτισμική διάσταση: έτσι προβάλλεται από πολλούς -όλως ανιστόρητα- ως ο κατ’ εξοχήν εθνικός μουσικός πολιτισμός. Ομως, η κύρια διάστασή του δεν παύει να είναι χρηστική.

Συνεπώς, οι συναυλίες ελληνικού τραγουδιού, που κυριαρχούν ποσοτικά, δεν συνιστούν μουσικά αντίστοιχα των παραστάσεων σύγχρονου χορού και θεάτρου υψηλών αξιώσεων που όλοι απολαμβάνουμε στο Φεστιβάλ Αθηνών. Αντίστοιχο αυτών είναι η εξορισμένη κλασική μουσική. Παντού στον κόσμο έτσι είναι.

Οι φορολογούμενοι φίλοι της κλασικής μουσικής, μέρος του «ελληνικού λαού» κι αυτοί, απολαμβάνουν και σέβονται το ελληνικό τραγούδι. Όμως, ο σεβασμός πρέπει να είναι αμφίπλευρος. Εδώ καταλήξαμε στο αντίθετο: να εκτοπίζεται και να υποκαθίσταται αυτός που βαπτίζεται με το ζόρι «αντίπαλος». Στις δημοκρατίες υπάρχουν εγγυημένα ελάχιστα. Αντίθετες στρατηγικές υπονομεύουν συνολικά τον πολιτισμό.

Διερωτάται, επίσης, κανείς γιατί εδώ και δεκαετίες έχει διακοπεί η εβδομαδιαία παρουσία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών (ΚΟΑ) στο Φεστιβάλ Αθηνών; Κατηγορηματικότατα, ουδόλως ενδιαφέρει τον Έλληνα φορολογούμενο φιλόμουσο αν ο εκάστοτε καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ θέλει ή δεν θέλει την παρουσία της στο όποιο «concept» του˙ αν υποτεθεί ότι διαθέτει τέτοιο…

Υπάρχουν υποχρεώσεις πρακτικές, θεσμικές, ηθικές, καλλιτεχνικές στις οποίες φεστιβάλ και ορχήστρα οφείλουν κατά προτεραιότητα να ανταποκρίνονται. Οτιδήποτε άλλο είναι εκ του πονηρού˙ ακόμη κι αν συντελείται με τη σιωπηρή ανοχή/συναίνεση οποιασδήποτε «πλειονότητας». Όσο για τη δικαιολογημένα ακυρωθείσα συναυλία της 6/7/2015, ας μεταφερόταν σε άλλες ημερομηνίες.

Η αδιαφορία αν όχι η εκπεφρασμένη εχθρότητα προς το κεφάλαιο «κλασική μουσική» υπήρξε βασικό στοιχείο της (υποτίθεται) αντιελιτίστικης ιδεολογικής αποσκευής της Μεταπολίτευσης, γεγονός που εκφράστηκε έμμεσα πλην σαφώς στην πολιτιστική πολιτική της.

Και πρώτ’ απ’ όλα στην επί 20ετία εν λευκώ εκχώρηση κάθε πρωτοβουλίας στο οικονομικά αδηφάγο και μοναχοφάγο Μέγαρο Μουσικής με μείζονες ολέθριες, παράπλευρες συνέπειες για τον χώρο της κλασικής μουσικής˙ συνέπειες που ουδείς, ουδέποτε ενδιαφέρεται να αρθρώσει και να αποτιμήσει.

Εκφράστηκε επίσης στην πάγια αδιαφορία/άρνηση θεσμικού εκσυγχρονισμού της μουσικής παιδείας, των κρατικών μουσικών φορέων ΚΟΑ, ΚΟΘ, ΕΛΣ, και, βεβαίως, του ίδιου του Μεγάρου Μουσικής, το τυμπανιαίο χρέος του οποίου έπαψε πλέον να συζητιέται.

Ανυπεράσπιστη, αιχμάλωτη του περιρρέοντος πολιτιστικού λαϊκισμού που καλλιέργησαν σε σιωπηρή, αγαστή συνεργασία Αριστερά και Δεξιά από το 1974 και εξής, η κλασική μουσική στην Ελλάδα πάσχει από μόνιμη ανεπάρκεια/απώλεια στήριξης. Αν, τελικά, εξαφανιστεί θα απομείνουμε με άδεια κουφάρια, παλιά ξεπερασμένα και υπερπολυτελή καινούργια… Είναι αυτό ζητούμενο;

Συντάκτης: Γιάννης Σβώλος

ΠΗΓΗ: efsyn