Πυρκαγιές και ανάπτυξη «έκαψαν» 45 εκατ. στρεμμ. δασικών εκτάσεων

του Κοσμά Ζακυνθινού

Σχεδόν 45 εκατομμύρια στρέμματα δασικών εκτάσεων έχασε ο πλανήτης λόγω πυρκαγιών, αποψίλωσης και ανάπτυξης όπως προκύπτει από τα τελευταία δεδομένα μέτρησης χαρτών υψηλής ανάλυσης από δορυφορικές εικόνες, με την επιφάνεια να ισοδυναμεί στο διπλάσιο μέγεθος της Πορτογαλίας.

Οι χάρτες δημιουργήθηκαν συνδυάζοντας περισσότερες από 400.000 εικόνες του δορυφόρου Landsat της NASA, μετά από συνεργασία του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ και της Google. Το ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του 34% των απωλειών έλαβε χώρα στη Ρωσία και τον Καναδά, που έχασαν 10,6 και 6,2 εκατομμύρια στρέμματα αντίστοιχα. Μεγάλες απώλειες σημείωσαν επίσης η Βραζιλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ινδονησία. Οι απώλειες αυτές οφείλονται κατά κύριο λόγο στις πυρκαγιές μεγάλης κλίμακας που...

κατέστρεψαν μεγάλα κομμάτια των βόρειων αρκτικών τους δασών.

Η συχνότητα των πυρκαγιών αυξάνεται με την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Όμως καθώς καίγονται τα δάση απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες άνθρακα στην ατμόσφαιρα, επιδεινώνοντας τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και σχηματίζοντας ένα φαύλο κύκλο.

Οι απώλειες των δασικών εκτάσεων χωρίζονται σε μόνιμες και κυκλικές. Οι μόνιμες οφείλονται σε ανθρώπινες δραστηριότητες που αποψιλώνουν τα δάση για λόγους καλλιεργειών και οδικής ή πολεοδομικής ανάπτυξης, και είναι μη αναστρέψιμες. Οι κυκλικές απώλειες, όπως αυτές από φωτιές, υλοτομία, συγκομιδή καρπών και φυσικούς θανάτους δέντρων είναι αναστρέψιμες, αλλά μπορούν να χρειαστούν αρκετές δεκαετίες για να ανακάμψουν.

Σε κάθε περίπτωση, η απώλεια δασικών εκτάσεων αρκετά μεγαλύτερης επιφάνειας από ολόκληρη την έκταση της Ελλάδας κάθε χρόνο έχει πολλαπλές και πολυεπίπεδες αρνητικές συνέπειες στο παγκόσμιο κλίμα και όχι μόνο στα τοπικά οικοσυστήματα.

Ταυτόχρονα, ανησυχητικά είναι τα στοιχεία αποψίλωσης του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, καθώς σε σχέση με τον Οκτώβριο του 2013, εμφανίζει άνοδο πάνω από 450%. Σύμφωνα με προειδοποιήσεις μίας μη-κυβερνητικής οργάνωσης η ανησυχητική απώλεια του δάσους είναι ισοδύναμη με 24.000 γήπεδα ποδοσφαίρου, αναφέρει η ανακοίνωση της οργάνωσης Imazon, η οποία εργάζεται για να υποστηρίξει τη βιώσιμη ανάπτυξη στο τεράστιο και μοναδικό οικοσύστημα, κατά πολλούς τρόπους το πολυτιμότερο του πλανήτη.

Το «σύστημα προειδοποίησης αποψίλωσης» της οργάνωσης διαπίστωσε ότι οι απώλειες δασικών εκτάσεων σε εννέα πολιτείες του Αμαζονίου έφτασαν τα 244 τετραγωνικά χιλιόμετρα για τον περασμένο Οκτώβριο. Συγκριτικά, τον Οκτώβριο του 2013, οι απώλειες ήταν μόλις 43 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Περίπου το 60% της αποψίλωσης των δασών πραγματοποιήθηκε σε ιδιόκτητη γη ή σε εκτάσεις που έχουν καταληφθεί από παράνομους αγρότες, σύμφωνα με εκπροσώπους της οργάνωσης.

Η μείωση της ανησυχητικής αυτής τάσης στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και της κλιματικής αλλαγής. Για αυτό το λόγο οι αρχές της Βραζιλίας ανακοίνωσαν την ενίσχυση της φρούρησης και παρακολούθησης του δάσους προκειμένου να πατάξουν το φαινόμενο, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων δορυφορικές εικόνες.

Φυσική διάβρωση

Η εκμετάλλευση δασικών εκτάσεων και βιοτόπων για λόγους εντατικών καλλιεργειών μπορεί να επιταχύνει τη διάβρωση του εδάφους τόσο δραματικά, ώστε μέσα σε λίγες δεκαετίες να προκαλούνται οι ίδιες απώλειες που με φυσικές διεργασίες θα έπαιρναν χιλιάδες χρόνια για να πραγματοποιηθούν, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Η αποψίλωση των δασών και η αγροτική εκμετάλλευση είναι γνωστό πως προκαλούν διάβρωση του εδάφους σε γρηγορότερο ρυθμό, ωστόσο η ακριβής μέτρηση της διαφοράς από τη φυσική διάβρωση αποτελεί διαχρονικά μία δύσκολη διαδικασία για τους γεωλόγους. Το γεγονός αυτό καθιστά την περιβαλλοντική διαχείριση πιο δύσκολη.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Βερμόντ και το Πανεπιστήμιο Imperial στο Λονδίνο εξέτασαν δέκα ποταμούς και υγριοβιοτόπους στις νοτιοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες και για πρώτη φορά κατάφεραν να προσδιορίσουν το ακριβές ποσοστό της φυσικής διάβρωσης, και κατά συνέπεια την επιτάχυνση αυτής της διαδικασίας που προκλήθηκε από τον άνθρωπο μέσω της υλοτόμησης, της εντατικής καλλιέργειας καπνού και βαμβακιού και άλλων δραστηριοτήτων.

Τα ευρήματα εξέπληξαν τους επιστήμονες, οι οποίοι ανακάλυψαν πως πριν την άφιξη των Ευρωπαίων αποίκων στην περιοχή, η διάβρωση του εδάφους ήταν μόλις ένα εκατοστό κάθε χίλια χρόνια, ενώ κατά την περίοδο του έντονου αποικισμού στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, ο ρυθμός αυξήθηκε κατακόρυφα στο ένα εκατοστό κάθε δέκα χρόνια.

«Το έδαφος πρακτικά καταρρέει όταν αφαιρούμε τη φυσική βλάστηση κατά αυτόν τον τρόπο, και ο ρυθμός διάβρωσης πολλαπλασιάζεται», δήλωσε ο Πολ Μπίρμαν, συνεπικεφαλής της μελέτης.

Οι ερευνητές συνέλεξαν 24 δείγματα από τις κοίτες των ποταμών και στη συνέχεια προσδιόρισαν το ρυθμό της διάβρωσης μετρώντας τη συγκέντρωση του ισοτόπου βηρυλλίου-10 με τη βοήθεια ενός φασματογράφου μάζας. Το συγκεκριμένο ισότοπο συσσωρεύεται στα ανώτερα στρώματα του εδάφους, με συνέπεια η αυξημένη συγκέντρωσή του να υποδεικνύει ότι έχει εκτεθεί λιγότερο στην επιφάνεια της Γης και άρα η διάβρωση του εδάφους είναι πιο αργή.

.imerisia.gr

ΠΗΓΗ: http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26515&subid=2&pubid=113660185