Εργασιακός εκφοβισμός: Τι είναι - Πώς να τον αντιμετωπίσετε νομικά

 Γράφει η Εύα Μπουργάνη

Οι δημόσιες καταγγελίες των τελευταίων ημερών περί λεκτικής, ψυχολογικής ακόμα και σωματικής βίας σε εργασιακούς χώρους, έφεραν στην επιφάνεια ένα φαινόμενο χρόνιο και νοσηρό. Πρόκειται για το λεγόμενο “mobbing” ή αλλιώς, “εργασιακό εκφοβισμό”, μια μορφή ηθικής και ψυχολογικής παρενόχλησης η οποία, δυστυχώς, αποτελεί ένα συχνό φαινόμενο σε διάφορους χώρους εργασίας.

Τι είναι, όμως, το «εργασιακό bullying» ;

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, ως εργασιακή παρενόχληση ορίζεται «η επαναλαμβανόμενη και αδικαιολόγητη συμπεριφορά προς έναν εργαζόμενο ή ομάδα εργαζομένων που προκαλεί κινδύνους τόσο για την υγεία όσο και την ασφάλειά του. Η παρενόχληση αυτή ενέχει συχνά το στοιχείο της αθέμιτης χρήσης ή κατάχρησης εξουσίας από την οποία τα θύματα ενδέχεται να αδυνατούν να προστατευτούν».

Πιο αναλυτικά, πρόκειται για την τάση ενός ή περισσότερων ανθρώπων να συμπεριφέρονται επιθετικά σε κάποιον συνάδελφό τους – συχνά υφιστάμενό τους- με σκοπό να εκφοβίσουν, να απαξιώσουν και να ευτελίσουν είτε το ίδιο το άτομο είτε και το υπόλοιπο προσωπικό, ώστε να ελέγξουν και να υποτάξουν τα συναισθήματά του. Η ψυχολογική αυτή κακομεταχείριση μπορεί να γίνεται λεκτικά, ακόμα και μη λεκτικά, διαθέτοντας πολλές μορφές:

Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου για τον Εργασιακό Εκφοβισμό στις ΗΠΑ (Workplace Bullying Institute), κάποιες από τις συνηθέστερες τακτικές που ασκεί ο εργασιακός θύτης στο θύμα του είναι οι εξής:

• Κατηγορεί το θύμα για “λάθη” που ποτέ δεν έκανε
• Κοιτάζει τον “στόχο” του επίμονα ή άγρια με σκοπό να τον εκφοβίσει με μη λεκτικό τρόπο
• Υποτιμά τις σκέψεις, προτάσεις, ακόμα και συναισθήματα του θύματος χρησιμοποιώντας διάφορους χαρακτηρισμούς
• Η διάθεσή του αλλάζει χωρίς προφανή λόγο, βγαίνοντας “εκτός ελέγχου” μπροστά στην ομάδα
• Ασκεί σκληρή και επαναλαμβανόμενη κριτική στο θύμα, αποφεύγοντας συστηματικά να τον επιβραβεύσει ή να δείξει ικανοποίηση ακόμα και σε υποδειγματική δουλειά
• Φωνάζει στον στόχο του μπροστά στους συναδέλφους του, με σκοπό να τον ταπεινώσει
• Τον σχολιάζει εν αγνοία του στην υπόλοιπη ομάδα, ενθαρρύνοντας την τους συναδέλφους του να τον απομονώσουν είτε φυσικά είτε κοινωνικά
• Οικειοποιείται δουλειά του “στόχου” του, ώστε οι έπαινοι να αποδοθούν στον ίδιο
• Επηρεάζει τη διαδικασία αξιολόγησης, μεταφέροντας ψευδείς πληροφορίες για το θύμα ή την απόδοσή του στην εργασία του
• Χαρακτηρίζει τον “στόχο” απείθαρχο ή ανίκανο, επειδή δεν υπάκουσε ή δεν εφήρμοσε αυθαίρετες και μη σαφείς εντολές του
• Εκδικείται το θύμα του όταν εκείνο εκφράσει ένα παράπονο
• Κατηγορεί ή εμπαίζει τον “στόχο” του με αφορμή το φύλο, την εμφάνιση, την κοινωνική θέση, κάποια σωματική δυσλειτουργία κλπ
• Αναθέτει στο θύμα του μη επιθυμητή εργασία με σκοπό την τιμωρία
• Σαμποτάρει τη συνεισφορά του “στόχου” σε μια ομαδική προσπάθεια
• Επιδιώκει συστηματικά να κάνει το θύμα του να παραιτηθεί, με την προσπάθεια αυτή να μη διακόπτεται από τον εργοδότη
• Έχει μη ρεαλιστικές απαιτήσεις από τον στόχο του με σκοπό να τον απομονώσει ή να υποβιβάσει τη δουλειά του

• Όπως παρατηρούμε, ο εργασιακός θύτης επιτίθεται είτε άμεσα είτε έμμεσα στο θύμα του, φροντίζοντας αυτό να γίνεται συστηματικά, χωρίς να υπάρχει κάποιος προφανής λόγος διαμάχης μεταξύ τους. Κάνοντας, συνήθως, κατάχρηση της εξουσίας του στον εργασιακό χώρο, επιδιώκει να υποτάξει το θύμα του και ταυτόχρονα να ασκήσει επιρροή στους υπόλοιπους υφιστάμενούς του. Συχνά, ο εργαζόμενος - θύμα αναγκάζεται να απομονωθεί, δε μπορεί να έχει λόγο σε ομαδικές συναντήσεις, συσκέψεις και συζητήσεις, ενώ η γνώμη του δεν έχει ισχύ, καθώς ο εργασιακός - θύτης παρεμποδίζει είτε άμεσα είτε έμμεσα τη συμμετοχή του σε συλλογικές δράσεις εντός της επιχείρησης, με σκοπό ο εργαζόμενος να καταστεί ευάλωτος, να αισθανθεί ανίκανος και εν τέλει, να παραμείνει στο περιθώριο.

  Μάλιστα, πολλοί εργασιακοί θύτες δεν μπορούν να επιβιώσουν στον εργασιακό χώρο χωρίς έναν εργαζόμενο-στόχο κάθε φορά, ακόμα και αν χρειαστεί να εφαρμόσουν τη νοσηρή αυτή τακτική, σε διαφορετικά πρόσωπα (κατά συρροή θύτες).

• Διαβάστε την συνέχεια στο topontiki