Ποια είναι η κόκκινη γραμμή των ΗΠΑ για ΑΟΖ – Τι πρέπει να κάνει η Ελλάδα

 Γράφει ο Θεόδωρος Καρυώτης

Ξαφνικά όλοι ασχολούνται με την αιγιαλίτιδα ζώνη και τσακώνονται για το ποια είναι η κόκκινη γραμμή, που αν κατάλαβα καλά, δεν είναι μια αλλά δύο. Η μια της κυβέρνησης και η άλλη κάποιων άλλων. Ευτυχώς, από ό,τι γνωρίζω, δεν υπάρχει και τρίτη κόκκινη γραμμή, τουλάχιστον μέχρι σήμερα.

Έτσι αποφάσισα να διερευνήσω ποια είναι η κόκκινη γραμμή των ΗΠΑ, μια και ζω εδώ για σχεδόν μισό αιώνα. Υπάρχει βέβαια και μια ιδιαιτερότητα του Αμερικανικού λαού που με σόκαρε στα φοιτητικά μου χρόνια, όταν συνάντησα ανθρώπους που δεν είχαν δει ποτέ θάλασσα στην ζωή τους. Έτσι, εξηγείται γιατί η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν ασχολείται με τα χωρικά ύδατα ή την ΑΟΖ.

Ο βαθμός στον οποίο ένα έθνος μπορούσε να ελέγξει τα παράκτια ύδατά του, βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην εμβέλεια των κανονιών του. Έτσι, το όριο των τριών ναυτικών μιλίων για τα χωρικά ύδατα προέκυψε από αυτό που συχνά αναφέρεται ως κανόνας, "που φτάνουν τα βλήματα των πυροβόλων από την ακτή".

Στις ΗΠΑ, η δημιουργία χωρικής θάλασσας και γειτονικής ζώνης, όπως αποκαλείτο τότε, χρονολογείται ήδη από τα τέλη της δεκαετίας 1700, ως απάντηση σε θέματα εθνικής ασφάλειας και επιβολής του νόμου στις παράκτιες περιοχές. Έτσι το 1793 ο Τόμας Τζέφερσον έστειλε στο Κογκρέσο διπλωματικό έγγραφο, που έγινε νόμος το 1799, για να επιτραπεί η επιβίβαση σε πλοία που έφεραν ξένες σημαίες εντός 12 ναυτικών μιλιών από την ακτή.

Μέχρι το 1930, τα δικαιώματα ιδιοκτησίας του παράκτιου κράτους επί των πόρων της χωρικής θάλασσας δεν αμφισβητήθηκαν, υπό την προϋπόθεση ότι δεν παρεμπόδιζαν το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης ενός πλοίου. Το 1945, ο πρόεδρος Τρούμαν εξέδωσε διακήρυξη, που καθιέρωνε τα δικαιώματα για εξερεύνηση και εκμετάλλευση των πόρων πετρελαίου και φυσικού αερίου της υφαλοκρηπίδας, εκτός της χωρικής θάλασσας των 3 ν.μ. Το 1953, το Κογκρέσο θέσπισε νομοθεσία για τον έλεγχο της υφαλοκρηπίδας από το ομοσπονδιακό κράτος.

Οι ΗΠΑ δημιούργησαν την 1η Μαρτίου 1977 μια αλιευτική ζώνη 200 ν.μ., ακολουθώντας το παράδειγμα των κρατών της Λατινικής Αμερικής, που φαίνεται να είχε αποσπάσει τη γενική, αλλά προσεκτική έγκριση του αλιευτικού κλάδου. Οι ΗΠΑ σκόπευαν να διασφαλίσουν τη διατήρηση των αποθεμάτων ψαριών που βρέθηκαν εντός 200 μιλίων από την ακτή και οι αλιείς τους να αποκομίζουν το μέγιστο όφελος από αυτά τα αποθέματα. Είχε, επίσης, προβλεφθεί ότι πλεόνασμα μπορούσε να διατεθεί σε ξένα σκάφη, για να αλιεύουν υπό ορισμένες αυστηρά ελεγχόμενες προϋποθέσεις.

Επέκταση ναυτικών μιλίων

Στις 27 Δεκεμβρίου 1988, ο πρόεδρος Ρέηγκαν ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα επεκτείνουν τα χωρικά τους ύδατα, από τρία σε δώδεκα ναυτικά μίλια σύμφωνα με τη UNCLOS του 1982, την οποίαν η Αμερική είχε καταψηφίσει. Η διακήρυξη επέκτασης των χωρικών υδάτων, μεταξύ άλλων, ανέφερε:

«Τα χωρικά ύδατα των ΗΠΑ είναι μια θαλάσσια ζώνη που εκτείνεται πέρα από το χερσαίο έδαφος και στα εσωτερικά ύδατα των ΗΠΑ, στα οποία ασκούν οι ΗΠΑ κυριαρχία και δικαιοδοσία, εκτείνονται και στον εναέριο χώρο πάνω από τα χωρικά ύδατα, καθώς και στον βυθό και στο υπέδαφος. Επέκταση των χωρικών υδάτων από τις ΗΠΑ στα όρια που επιτρέπονται από το Διεθνές Δίκαιο, θα προωθήσει την εθνική ασφάλεια και άλλα σημαντικά συμφέροντα στις ΗΠΑ».

Προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι η Αμερική διατήρησε χωρικά ύδατα 3 ν.μ. για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα και τα διατήρησε ακόμα και όταν άρχισε ο ψυχρός πόλεμος με την Σοβιετική Ένωση. Οι Σοβιετικοί όχι μόνο έστελναν πολεμικά πλοία έξω από τα αμερικανικά χωρικά ύδατα, αλλά είχαν χρησιμοποιήσει τεράστια ψαροκάικα εφοδιασμένα με πολεμικό υλικό, που παρίσταναν ότι ψαρεύουν κοντά στα χωρικά ύδατα των Αμερικανών. Και μια μικρή υποσημείωση εδώ. Την επέκταση των χωρικών υδάτων την πολέμησαν τα πλωτά καζίνα, διότι τώρα ο τζόγος πρέπει να λαμβάνει χώρα μετά τα 12 ν.μ και όχι στα τρία ν.μ.

Πρέπει να αναφέρουμε εδώ ότι τα χωρικά ύδατα μεταξύ Τουρκίας και ΕΣΣΔ καθορίστηκαν από ένα πρωτόκολλο που υπεγράφη στις 17 Απριλίου 1973. Σύμφωνα με τους όρους αυτού του πρωτοκόλλου, τα χωρικά ύδατα θα ξεκινούσαν στο άκρο του χερσαίου ορίου τους και θα εκτείνονταν βορειοδυτικά σε αζιμούθιο 290°, προς το εξωτερικό όριο των χωρικών απαιτήσεων της Τουρκίας και της ΕΣΣΔ. Δημιουργήθηκε μια κοινή επιτροπή που ανέλαβε την οριοθέτηση των χωρικών θαλασσίων συνόρων τους.

Διαβάστε την συνέχεια στο slpress