Ο θρίαμβος και το δράμα του ανθρώπου που ομόρφυνε την Αθήνα

 Γράφει ο Δημήτρης Παυλόπουλος

Πριν από 97 χρόνια, το 1923, έφυγε από τη ζωή στο Πτωχοκομείο Αθηνών, βουτηγμένος στα χρέη, ο Γερμανός αρχιτέκτων Ερνέστος Τσίλλερ (Ernst Moritz Theodor Ziller). Είχε γεννηθεί το 1837 και είχε έρθει στην Ελλάδα το 1861. Σχεδίασε και οικοδόμησε στη χώρα μας γύρω στα 500 κτήρια! Όμως το σπίτι και κατόπιν γραφείο του στην οδό Μαυρομιχάλη 4, που για να τα βγάζουν πέρα οι δύο κόρες του το είχαν μεταβάλει σε ξενώνα κυριών με τρία ημερήσια γεύματα, έφτασε να υποθηκευθεί και να εκποιηθεί 150.000 δρχ. το 1912…

Την τραγική πορεία ζωής και δημιουργίας του σπουδαίου αυτού ανθρώπου ήρθε να την αποκαταστήσει με αγάπη, μέσα από τις δικές του χειρόγραφες αναμνήσεις στη γερμανική γλώσσα, η συνάδελφος Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη (1950) στην πρόσφατη δίγλωσση (ελληνική-γερμανική), προσεγμένη από όλες τις πλευρές, μονογραφία της (Peak Publishing, Αθήνα 2020). Στις σελίδες της μονογραφίας εκτυλίσσεται, με συμπάθεια και με αγάπη προς τον άνθρωπο Τσίλλερ, αλλά και με την ακρίβεια της επιστημονικής μελέτης και με το διαυγές ύφος της μετάφρασης, η δραματική ιστορία του.

Χαρακτηριστικό των ιδιαιτέρως δυσχερών συνθηκών διαβίωσης της οικογένειας του Τσίλλερ κατά τον Μεσοπόλεμο είναι το ότι το 1938-39, με πρωτοβουλία και με συμβολή της κόρης του, ζωγράφου Ιωσηφίνας/Φιφής Δήμα-Τσίλλερ (1880-1965), οργανώθηκε έκθεση των καταλοίπων του στην αίθουσα τέχνης Στρατηγοπούλου στην Αθήνα προκειμένου να πωληθούν!

Έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια για να συγκροτηθεί από το υπόλοιπο των εκθεμάτων του 1938-39 το Αρχείο Τσίλλερ στην Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου: το 1961 ο διευθυντής της Μαρίνος Γ. Καλλιγάς (1906-1985), μεγαλωμένος σε αθηναϊκό μέγαρο όπου είχε βάλει το χέρι του ο Τσίλλερ, προχώρησε σε αγορά τους, την οποίαν ακολούθησε η ταξινόμησή τους. Άλλα σχέδια του Τσίλλερ βρίσκονται στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, στο Εθνικό Θέατρο, στο Μουσείο Μπενάκη, στη Δημοτική Πινακοθήκη Πατρών, στη Ζάκυνθο, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους Κυκλάδων, καθώς και σε ιδιώτες.

Το 1973, με αφορμή την πεντηκονταετηρίδα του θανάτου του Τσίλλερ, ο διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης Δημήτριος Ε. Παπαστάμος (1923-2008) οργάνωσε έκθεση αρχιτεκτονικών σχεδίων και υδατογραφιών του Τσίλλερ στην Εθνική Πινακοθήκη. Φωτοαντίγραφα του γερμανικού τετραδίου των αναμνήσεών του, που το αγόρασε τότε η Εθνική Πινακοθήκη από τον πενόμενο γιο του Τσίλλερ Βάλτερ (γ. 1895), με ενέργειες του Παπαστάμου, όπως μας πληροφορεί στο βιβλίο του Ερνέστος Τσίλλερ.

Διαβάστε την συνέχεια στο slpress